Mitik Dünyalar, Modern Kelimeler

Gelmiş geçmiş en büyük kahramanlardan biri Gılgamış... İyi bir hükümdar, güçlü bir savaşçı ve en önemlisi bilge bir kişilik... Ölüme karşı çıkmak için büyük çabalar harcamış, bilginin peşinden koşmuş, onurlu bir yaşam sürmüş ve gelecek kuşaklara bıraktığı mirasla ölümsüzleşen, tanrıların kölesi olmayı reddeden ilk kahraman... Günümüzden yaklaşık 4.300 yıl önce yazılmış, bilinen en eski yazınsal metin Gılgamış Destanı. Ölümsüzlük, bilgelik, kardeşlik ve kahramanlık üstüne bu destanı Bilgin Adalı gençler için yeniden yazdı.

Bu calışma, Anadolu sahası sozlu gelenek kulturunun ve dolayısıyla muzikal repertuarının başlıca şaheserlerinden olan Koroğlu anlatılarını hem icra kuruluşu ve hem de ezgileri bakımından ele alıp sozlu kompozisyon teorisi ışığında değerlendirmeyi amaclamaktadır. Gunumuze kadar Koroğlu anlatıları epizot ve motif eksenli calışılarak anlatıcı ve onun eseri inşa yontemleri goz ardı edildi.Motif ve epizot kavramlarının beraberinde getirdiği asıl karmaşanın, Koroğlu anlatılarının birbirilerinin varyantları olduğu ve buna gore bir urformunun bulunması gerektiği yonunde olduğu gorulur. Dolayısıyla, her icranın bir varyant oluşturduğu ve varsayılan ancak bir turlu bulunamayan asıl kaynağa gore bu varyantların hatalar, eksiklikler ve onarımlar içerdiği yonundeki fikirlerin, calışma konusunun surekli aynı noktaya takılmasını beraberinde getirdiği gorulmektedir. Koroğlu anlatılarının urformu ve varyantları konusu, “daha fazla ornek” elde edilerek “gelecekte bir gun” aydınlanabilir” şeklindeki yaygın inanışın mevcudiyetiyle daha fazla motif eksenli calışma yapılmasını salık vermektedir. Biz, sozlu kompozisyon teorisini ve onun alan araştırmalarından elde ettiği verilerden yola cıkarak geliştirdiği bulgularını Koroğlu anlatılarına uygulayarak formul ve tema kavramları aracılığıyla Koroğlu’nun anlatı yapısını inceleyeceğiz. Calışmamızın giriş bolumunde, Anadolu sahası Koroğlu anlatılarını ele alan araştırmacıların konu hakkındaki fikirleri ve yontemleri incelenecektir. Birinci bolum, “Koroğlu Anlatısı ve Sozlu Kompozisyon Teorisi” başlığını taşımakla beraber bu bolumde sozlu anlatıların muzikal yapıları üzerine araştırmacıların bahisleri ele alınıp daha sonra teorinin tanıtımı ve uygulamaları anlatılacaktır.İkinci bolumde, Anadolu sahasından derlenen Koroğlu anlatıları tematik bakış acısıyla ele alınacak ve karşılaştırılacaktır. Bu bolum ikinci bolumun devamı niteliğinde olup teoriye bakış acımızı, teorinin acmazlarını ve getirilerini tartıştığımız bolum olacaktır.Ucuncu ve son bolum ise daha onceki bolumlerin bulgularıyla beraber Koroğlu’nun Anadolu sahasındaki muzikal varlığı ve ozellikleri ele alınacaktır. Koroğlu anlatılarının gizli oznesi olarak muziğin ortaya çıkardığı karakteristik dağılım yapısı bu bolumde sergilenecektir.

Halk söylencelerine, efsanelere duyduğu hayranlıkla Köroğlu, Karacaoğlan ve Alageyik efsanelerini kendine has tarzıyla kaleme alan Yaşar Kemal, anlatım gücünü besleyen bereketli topraklara olan vefa borcunu da Üç Anadolu Efsanesi ile öder. "Kilometrelerce yürüyüp, dağ bayır koşup ne kurtarırsa kardır kuralınca, öne ağıtları, sonra da türküleri, koşmaları, destanları, Çukurova'nın tüm uyaklı uyaksız söz çeşitlerini, tekerlemelerini, küfürlerini avlıyordu. Folklor derlemesi filan değildi, bu iş hayat memat işiydi, özbeöz malını kurtarıyordu Çukurova'nın, sorumlusuydu kurda kuşa karşı, şaka değil." Abidin Dino, Milliyet Sanat "Yaşar Kemal, Anadolu aşık-hikayelerinin geleneğine göbek bağıyla bağlanmış bir yazar. Onu ta çocukluğundan başlayarak Anadolu sözlü geleneğinin destansı türleri büyülemiş." Pertev Naili Boratav, Folklor ve Edebiyat 1

Yeryüzünden Binbir Efsane / Bakır Dağlar, Kör Kuyular, Büyülü Kuşlar'da Filiz Özdem, her yaştan genç için bir masal alemi kuruyor. Bu aleme, Aysu Koçak gravür tadındaki desenleriyle eşlik ediyor. Efsaneler resimlere, resimler efsanelere karışıyor. Şıklar mı istersiniz, tanrılar mı, asiler, kahramanlar, hükümdarlar, canavarlar, şeytanlar, doğaüstü güçler mi yoksa... Felaketler, mucizeler, kehanetler, rüyalar, sırlar arasından sıyrılarak kulelere mi çıkmak, kuyulara mı inmek, mağaralara mı sokulmak istersiniz? Belki Samanyolu'nda gezinmek istersiniz ya da Nuh'un gemisini yapmak için kolları sıvamak... Bütün bu efsanelere, insanoğlu hayal etmenin sınırı olmadığını kanıtlamak için didinip durmuş onbinlerce yıl. Hayallere devam edelim... Kitabın güzergahı İstanbul'da başlayıp yine İstanbul'da son buluyor. Kıtalar geçip okyanuslar arşınlayarak, Hint, Yunan, Çingene, Cermen, Türk, Kürt, Ermeni, Kızılderili, Eskimo, Aztek, Maya ve daha nice kültürün efsanesiyle kah Anadolu'yu karışlayacak kah Asya'dan Amerika'ya, Avrupa'dan Avustralya'ya, Kutuplar'dan Afrika'ya savrulacaksınız. Coğrafyanın birbirine karıştığı, zamanın silindiği kardeş efsaneler diyarında doyumsuz bir yolculuğa kim hayır diyebilir ki?