Bir Ben Vardır Benden İçeri

Ayışığında “Çalışkur” adlı öyküsünden Haldun Taner’in oyunlaştırdığı ve ilk kez 1977’de sahnelenen Ayışığında Şamata, yazarın deyişiyle, “yazarın koşullanmaları ile seyircinin bambaşka koşullanmaları arasındaki zıtlığı bir fars havası” içinde yansıtır.

Ayşegül Yüksel’in bu oyunla ilgili değerlendirmesi şöyledir:

“Taner, Ayışığında Şamata ile, Lütfen Dokunmayın’dan bu yana sürdürdüğü toplumdaki yanlış koşullandırmaları irdeleme ve doğru olarak algılanması gereken gerçekleri maskeleyen “yalan” balonlarını delme eyleminin bir başka çarpıcı örneğini vermektedir.

Ayışığında Şamata, Taner’in tüm oyunlarının temel çıkış noktasını oluşturan tersinleme yaklaşımının tam verimle değerlendirildiği, oyunculara, Sersem Kocanın Kurnaz Karısı’nda olduğu gibi büyük olanaklar tanıyan, güldürücü ve düşündürücü bir oyundur.”

Cengiz Aytmatov, Kaltay Muhammedcanov ile birlikte kaleme aldığı tiyatro oyunu Fuji-Yama’da “insan olma meselesi”ne dair güçlü ve sarsıcı sorular üzerine düşünmeye davet ediyor bizi.
Adalet, hak, güven, sevgi ve dostluk gibi kavramların sorgulandığı Fuji-Yama ile hem kendileri hem de birbirleriyle yüzleşen bir arkadaş grubunun “insan” olmaya dair içsel arayışına ortak olurken Sabur’un vaktiyle dile getirdiği soruyu bir kez de biz soruyoruz kendimize:
İnsan, nasıl bir insan olmalıdır?

‘’Oyun sanatının (dram sanatı) sınırları nerede başlayıp nerede sona ermektedir? Onu başka sanatlardan (şiir, roman, müzik gibi) ayıran nitelikler nelerdir? Tiyatro ya da kukla sahnesi, gölge ya da sinema perdesi, radyo frekansları ya da televizyon ekranı bu sanatı nasıl değiştirmektedir? Yeni anlatım araçlarının icat edilmesiyle ve toplumsal değişimlerle birlikte, oyun sanatı hangi özellikleri kazanmıştır? Oyun sanatının alt dalalrı olan, tiyatro, sinema, opera, bale, kukla, gölge oyunu, radyo oyunu arasında nasıl bir ilişki var? Bu sanatlar arasında nasıl bir etkileşim gerçekleşmiştir? Birbirlerinden yararlanmaları nasıl sonuçlar doğurmuştur? Başarılı örnekleri bize ne söyler? Bu örnekler oyunsanatbiliminin (dramaturji) yöntemleriyle irdelendiğinde nasıl sonuçlara ulaşırız? 30 yılı aşkın süre, tiyatro, sinema, yaratıcı drama ve edebiyat bölümlerinde oyun (dram) sanatı, oyunsanatbilimi (dramaturji) oyunlaştırma (dramatizasyon) ve uyarlama (adaptasyon) gibi dersler veren, Prof. Dr. Hasan Erkek, Oyun Sanatının Sınırlarında adlı kitabında, yukarıda sorduğu soruların kapılarını çalıyor. Bir yandan alanda derinleşirken öt eyandan uygulayıcılara  çizdiği yol haritalarıyla kılavuzluk yapıyor. Oyun Sanatının Sınırlarında, oyun (dram) sanatı akanında çalışan amatör ve profesyonellere, özellikle tiyatro, sinema, yaratıcı drama, yaratıcı yazarlık alanlarında çalışan genç akademisyenlere, öğretmenlere ve öğrencilere önemli katkılarda bulunacaktır.

Miralay Rahmi Bey’in oğlu Suat Rahmi, yurtdışında eğitim görmüş, birkaç yabancı dil bilen, birçok spor dalında başarıları olan ve Kurtuluş Savaşı’nda komutan olarak görev almış idealist bir Türk gencidir. Savaş sonrasında devlette memur olarak görev almak istemez ve bir İngiliz şirketinde işe başlar. Kısa zamanda yükselen Suat Rahmi’ye şirketin Türkiye müdürlüğü ve tek karar verici olması teklif edilir. Hükümetin önemli isimlerinden üniversite ve askerlik dostu olan Vedat yeni kurulan bir fabrikanın başına geçmesini, bu yabancı şirketlerle mücadele ederek ülke kalkınmasında görev almasını ister. Dün savaşlarla yenmiş oldukları yabancıların ülke ekonomisine ve Türk halkına davranışlarını beğenmeyip onaylamayan Suat Rahmi o an şirketten istifa ederek ülkesi adına çalışmaya başlar. Sıra aile hayatına yön vermeye gelince kimsenin beklemediği bir karar alır.