Oyun Ve Bügü / Türk Kültüründe Oyun Kavramı

Türk edebiyatının mühim isimlerinden Tarık Buğra, Yalnızlar adlı romanının doğuşunu bu eseriyle ilişkilendirir ve şöyle der: “Akümülatörlü Radyo benim ilk eserimdir. Ona bir amatörün ilk eserine verebileceği taptaze dikkatleri, gözlemleri, içtenliği ve duygu, düşünce birikimlerimi koymaya çalışmıştım. Şehir Tiyatrosu'ndan geri çekilince insanlarını romana döktüm. Ortaya Yalnızlar çıktı”. Önce Dört Yumruk, daha sonra ise Akümülatörlü Radyo adıyla yayımlanan eser 1980 yılında Devlet Tiyatroları’nın Oda Tiyatrosu’nda sahnelenmiştir. 1991 yılında Devlet Sanatçısı unvanına layık görülen Buğra, yarım kalan bir mutluluğun hikâyesi olan bu eseriyle de 1981 yılında Yazarlar Birliği tarafından Tiyatro Ödülü’ne layık görülmüştür.

20. yüzyıl Alman şiir ve tiyatrosunun en önemli isimlerinden biri olan Bertolt Brecht, epik tiyatronun, diğer bir deyişle diyalektik tiyatronun kurucusudur. Eserleri uluslararası alanda da saygıyla karşılanmış, pek çok ödüle layık görülmüştür. Düzen çarklarındaki çürük yanları başarıyla hicveden Brecht, onlarca oyununun yanı sıra kuramsal yazıları ve yeni sahneleme yöntemleriyle çağdaş tiyatro anlayışına da yön vermiştir. Körü körüne eğlendirmekten ziyade seyircide bir bilinç yaratmayı önceleyen Brecht’in epik tiyatrosunda oyuncuların role dışarıdan yaklaşması, seyirciden kopmadan farkındalığını belli etmesi, seyircinin katarsis yaşamasına engel olması beklenir. Brecht’in kavramlaştırdığı bu yabancılaştırma efekti, seyircinin oyunla duygudaşlık kurmasını engelleyip akılcı eleştirel bakışını korumayı amaçlar. Brecht, insanı koşulların bir ürünü olarak gören diyalektik görüşü benimsemiş ve insanın bu koşulları değiştirebileceğine inanmıştır: Mesele yalnızca dünyayı yorumlamak değil, ayrıca onu değiştirmektir; amacım bu ilkeyi tiyatroya uygulamaktı.

‘’Oyun sanatının (dram sanatı) sınırları nerede başlayıp nerede sona ermektedir? Onu başka sanatlardan (şiir, roman, müzik gibi) ayıran nitelikler nelerdir? Tiyatro ya da kukla sahnesi, gölge ya da sinema perdesi, radyo frekansları ya da televizyon ekranı bu sanatı nasıl değiştirmektedir? Yeni anlatım araçlarının icat edilmesiyle ve toplumsal değişimlerle birlikte, oyun sanatı hangi özellikleri kazanmıştır? Oyun sanatının alt dalalrı olan, tiyatro, sinema, opera, bale, kukla, gölge oyunu, radyo oyunu arasında nasıl bir ilişki var? Bu sanatlar arasında nasıl bir etkileşim gerçekleşmiştir? Birbirlerinden yararlanmaları nasıl sonuçlar doğurmuştur? Başarılı örnekleri bize ne söyler? Bu örnekler oyunsanatbiliminin (dramaturji) yöntemleriyle irdelendiğinde nasıl sonuçlara ulaşırız? 30 yılı aşkın süre, tiyatro, sinema, yaratıcı drama ve edebiyat bölümlerinde oyun (dram) sanatı, oyunsanatbilimi (dramaturji) oyunlaştırma (dramatizasyon) ve uyarlama (adaptasyon) gibi dersler veren, Prof. Dr. Hasan Erkek, Oyun Sanatının Sınırlarında adlı kitabında, yukarıda sorduğu soruların kapılarını çalıyor. Bir yandan alanda derinleşirken öt eyandan uygulayıcılara  çizdiği yol haritalarıyla kılavuzluk yapıyor. Oyun Sanatının Sınırlarında, oyun (dram) sanatı akanında çalışan amatör ve profesyonellere, özellikle tiyatro, sinema, yaratıcı drama, yaratıcı yazarlık alanlarında çalışan genç akademisyenlere, öğretmenlere ve öğrencilere önemli katkılarda bulunacaktır.

Ötüken Neşriyat – Yüzlerce Çiçek Birden Çiçek Açtı