Ardahan Kazası (1926 – 1992) Tarihi, Mülki, Siyasi, Kültürel Ve Sosyoekonomik Yönleriyle

Ardahan Kazası (1926 – 1992) Tarihi, Mülki, Siyasi, Kültürel Ve Sosyoekonomik Yönleriyle

Elviye-i Selase (Kars, Ardahan, Batum) olarak adlandırılan üç vilayetten
biri olan Ardahan, 93 Harbi olarak da bilinen 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi
sonunda Kars ve Batum’la beraber savaş tazminatı karşılığında Çarlık Rusyasına
bırakılmıştır. Rus yönetimi altında kaldığı süre boyunca Ermeni ve Gürcü tedhiş
hareketlerine uğrayan şehrin, Türk-İslam tebası bu işgal döneminde, büyük bir
kıyıma uğramış ve göçe zorlanmıştır. 23 Şubat 1921’de Türk Ordusu tarafından
kurtarılan Ardahan, yaklaşık kırk yıl sonra ana vatana yeniden katılmıştır.
Kurtuluşun ardından 1921-1926 yılları arasında vilayet statüsünde olan
Ardahan’ın; bazı devlet görevlilerinin gerçekleştirdiği tetkikler neticesinde
vilayetten ziyade daha çok bir kaza görüntüsünde olduğu belirtilmiş ve 1926
yılında Ardahan kazaya dönüştürülerek Kars’a bağlanmıştır. Tam 66 yıl
Kars’a bağlı kaza statüsünde olan Ardahan, 27 Mayıs 1992’de tekrar vilayet
statüsüne kavuşmuştur. Uzun yıllar işgal altında kalmış ve yerli halkının çoğu
göç etmiş olan Ardahan kazası, başta eğitim olmak üzere hayatın her alanında
geliştirilmeye muhtaç idi. Bu yüzden Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren bu
doğrultuda çalışmalar başlamış ve ilerleyen yıllarda da devam etmiştir.