Deliliğe Övgü – Hasan Ali Yücel Klasikleri 278

Martı Yayınları – Gezgin

İnsanın kendini bilmesi, kendini tanıması, hayatın anlamını sorgulaması binlerce yıl öncesinden günümüze kadar insanlığı meşgul etmeye devam etmiştir.
İnsanın kendini bilmesi demek, sadece güçlü yönlerinin farkında olması demek değildir.   Kişinin kendi içsel doğasında olup biten her şeyin zaaflarının, korkularının ve kaygılarının da farkında olmasıdır. Neler yapıp neler yapamayacağını bilmesidir. Fiziksel ve ruhsal kapasitesinin üzerinde olan, altından kalkamayacağı yüklerin altına girmekten kaçınmasıdır.
Kendini bilen kişi, olumsuz düşünce ve davranışlarının, önyargılarının altında yatan sebepleri sorgular ve bunlarla yüzleşmekten kaçınmaz.     
Kendi eksik yönlerini, zaaflarını kabul etmeyen kişi kendisini olduğundan fazla gösterme çabası içerisinde olabilir. Bu şekilde kendisini tartmasını bilmeyen insan mantıklı düşünme tarzından uzaklaşır. Güçlü görünebilmek veya haklı çıkabilmek adına acımasız bir şekilde başkalarını değersizleştirerek kendi dengesini bulmaya çalışabilir. Kendisini tanımayan kişinin durumları, olayları algılama ve değerlendirme yeteneği de taraflıdır.

Friedrich Wilhelm Nietzsche (1844-1900): Geleneksel din, ahlak ve felsefe anlayışlarını kendine özgü yoğun ve çarpıcı bir dille eleştiren en etkili çağdaş felsefecilerdendir. Bonn Üniversitesi’nde teoloji okumaya başlayan Nietzsche daha sonra filolojiye yöneldi. Leipzig Üniversitesi’nde öğrenimini sürdürdü, henüz öğrenci iken Basel Üniversitesi filoloji profesörlüğüne aday gösterildi. 1869’da sınav ve tez koşulu aranmadan, yalnızca yazılarına dayanarak doktor unvanı verilen Nietzsche profesörlüğü sırasında klasik filoloji çalışmalarından uzaklaştı ve felsefeyle uğraşmaya başladı. Tragedyanın Doğuşu, Zamana Aykırı Bakışlar, İnsanca Pek İnsanca (Karışık Kanılar ve Özdeyişler, Gezgin ve Gölgesi), Tan Kızıllığı, Şen Bilim, Böyle Söyledi Zerdüşt, İyinin ve Kötünün Ötesinde, Ahlakın Soykütüğü, Ecce Homo, Wagner Olayı, Dionysos Dithyrambosları, Putların Alacakaranlığı, Deccal, Nietzsche Wagner’e Karşı başlıca büyük eserleri arasında yer almaktadır.

Emil Cioran bu kitabı oluşturan on bir bölümde ölüm gerçekliğini inkar etmeden var olma eğilimi, “soluğu kesilmiş bir uygarlık” olarak Batı, sürgün, yazgı, roman ve başka konularda kendine özgü keskin gözlemlerini her zamanki şaşırtıcı üslubuyla bir araya getiriyor.

Hayat için öldürücü, özü itibarıyla tahrip edici olan bir bilgi vardır. Bu kitaptaki metinler işte bu bilgiden yola çıkıyor ama aynı zamanda ondan kopuyor; kendilerini bir dizi şaşkınlık ifadesi, bir kasılmanın anlatımı olarak sunuyorlar. “Olmak” ile “bilmek” arasında kalan yazar sonunda olmayı seçiyorsa, kendisine karşı, kendi kesinliklerine karşı düşünmeye idmanlı olduğu için seçiyor: Kasılmayı bu defa kendi içine, ta en derinine yerleştiriyor.

“İkide bir ‘mutlak’ı karşımıza diktiğinizde, kendinize çok derinmiş gibi, ulaşılmaz bir hava veriyorsunuz, sanki uzak bir dünyada, bir ışıkla size ait karanlıklarla uğraşıyor gibisiniz. Sizin dışınızda hiç kimsenin yaklaşamayacağı bir krallığın majestelerisiniz. Biz ölümlülere, orada yaptığınız büyük keşiflerden birkaç parça, araştırmalarınızdan kırıntılar gösterirsiniz. Ama bütün çabalarınız; okumalarınızın, bilgiç züppeliğinizin, kitabi hiçliğinizin ve ödünç tasalarınızın ürünü olan bu zavallı ‘mutlak’ sözcüğünü terk etmekle sonuçlanır.”