Cahil Hoca

Herkes İçin ve Hiç Kimse İçin Bir Kitap.

Friedrich Wilhelm Nietzsche (1844-1900): Geleneksel din, ahlak ve felsefe anlayışlarını kendine özgü yoğun ve çarpıcı bir dille eleştiren en etkili çağdaş felsefecilerdendir. Bonn Üniversitesi’nde teoloji okumaya başlayan Nietzsche daha sonra filolojiye yöneldi. Leipzig Üniversitesi’nde öğrenimini sürdürdü, henüz öğrenci iken Basel Üniversitesi filoloji profesörlüğüne aday gösterildi. 1869’da sınav ve tez koşulu aranmadan, yalnızca yazılarına dayanarak doktor unvanı verilen Nietzsche profesörlüğü sırasında klasik filoloji çalışmalarından uzaklaştı ve felsefeyle uğraşmaya başladı. Tragedyanın Doğuşu, Zamana Aykırı Bakışlar, İnsanca Pek İnsanca, Tan Kızıllığı, Şen Bilim, Böyle Söyledi Zerdüşt, İyinin ve Kötünün Ötesinde, Ahlakın Soykütüğü, Ecce Homo, Wagner Olayı, Dionysos Dithyrambosları, Putların Alacakaranlığı, Antichrist, Nietzsche Wagner’e Karşı başlıca büyük eserleri arasında yer almaktadır.

Okur bu kitapta ne bulacak? Pythagoras’ın Yunan diyarından Mısır’a göçmesini, burada uzun yıllar kaldıktan sonra Mısır’dan çıkıp bütün bir Ortadoğu’yu dolaşmasını ve bölgenin kadim bilgelik ve gizemlerini toplayıp Miletos’a taşımasını, burada Thales ile birlikte Pherekydes’in öğrencisi olmalarını, ardından İtalya’ya göçüp kendi okulunu veya deyim yerindeyse tarikatını kurmasını, burada kendini Hermes’in oğlu diye tanıtmasını ve haricilere gösterdiği kerametleri, bilgeliğiyle büyük ün yapıp kitlesel bir lidere dönüşmesini ve öğrencileriyle birlikte bütün İtalya’yı yönetir hale gelmesini, başımıza tiran olur korkusuyla öldürülmesini, okulun kendine has beslenme düzenini, okulunun ikili yapısını, kamuya açık derslerinde dinleyicilerine sunduğu öğretisini, içeride yalnızca kıdemli öğrencileriyle paylaştığı sır kabilinden öğretileri, bu sırlar konusunda öğrencilerin ketumluğunu ve bunları haricilere anlatanların başına gelenleri, ruh göçünü temellendirme şeklini, gökteki ve yerdeki her şeyde sayısal karşılığı olan bir armoni görmesini, müzik teorisinin temellerini atışını, onluğun ve on noktalı üçgenin onun etiyolojisindeki hatta bir bütün olarak kozmolojisindeki özel yerini, ölçülemezlik problemi ve irrasyonel sayılar üzerine çalışmalarını, birden veya birimden belirsiz ikiliye, bunlardan noktaya, noktadan doğru parçasına, doğru parçasından düzleme, düzlemden katı cisimlere doğal varolanları nasıl türettiğini, ay altıyla ay üstünü ayırmasını, evrenin merkezinde yer dahil tüm yıldızların etrafında döndüğü alev alev yanan bir ocak görmesini, gökyüzünde olması gerektiğini düşündüğü onlu diziyi tamamlayabilmek adına karşı-yer diye bir şey uydurmasını, felsefenin ve kozmosun isim babası olmasını ve daha birçok ilginç şeyi.

Farabi (870-950): Türk-İslam filozofu, gökbilimci, müzisyen. İslam’ın Altın Çağ’ının en önemli isimlerden biridir. Farabî yükseköğrenimini Bağdat’ta tamamladı, zamanın ünlü bilginlerinden ders aldı. Aristoteles’in ve Platon’un eserlerini inceledi, bu iki filozofun felsefelerini İslam’la bağdaştırmaya, bu sayede İslam dinine felsefi bir nitelik kazandırmaya çalıştı. Felsefeye mantık ile başlayıp metafizik üzerinde durdu; felsefenin dil, siyaset, doğa, zihin ile ilgilenen dallarında eserler verdi; müzik aletleri geliştirdi, müzik ve psikoloji konularında yazdı. İslam felsefesinin gelişmesini ve korunmasını sağladı, İlkçağ Yunan-Latin eserlerinin Arapça tercümelerinden yararlanmak zorunda kalan ve kendisini Alpharabius ismiyle anan Batılı Orta Çağ düşüncesini etkiledi. İdeal Devlet bilinen 103 eserinden sonuncusudur ve Farabî’nin felsefesini tüm açılardan yansıtır. Eserde İlk Var Olan’ın nitelikleri, diğer varlıkların nasıl meydana geldiği, varlıkların dereceleri, bunun organlardaki karşılığı, bir beden gibi işleyen şehri/toplumu yönetecek kişinin nitelikleri, şehir/toplum türleri, her birinin güçlü ve zayıf yanları ele alınır.

İngiliz filozof ve siyaset kuramcısı Thomas Hobbes'un (1588-1679) başyapıtı kabul edilen Levithan, özellikle, bir "din ve dünya devleti"nin oluşturulmasında bireyler arası toplumsal sözleşmeye verdiği önem ve ahlak kurallarını tamamen laik ve doğal bir temele oturtuşuyla dikkat çeker. Hobbes, 1651'de yayımladığı bu kitabında, "Tanrı'nın buyrukları" olan doğa yasalarından yola çıkarak, ideal devletin oluşturulması yollarını gösterir; ayrıca hem dinsel, hem de toplumsal-eğitimsel gerekçelerle çağının üniversite sistemine eleştiriler yöneltir. Leviathan, Batı siyaset biliminde Machiavelli'nin Hükümdar'ı ölçüsünde önemli bir başyapıttır.