Gölgeyle Buluşma

Değer yargılarınıza ters, uygunsuz, tuhaf düşünceler mi musallat

oluyor zihninize?

• Kimliğinize aykırı, örneğin saldırganca dürtüler hissettiğinizde

bunlara ilişkin görüntü ve imajlar mı beliriyor zihninizde?

• Zihninizde âdeta kendiliğinden beliren bu tür rahatsız edici,

istenmeyen düşünce, imge ve dürtüleriniz daha çok dini, cinsel ya

da felsefi konularla mı ilgili?

• Kendinizi, en kutsal saydığınızı tahrip ederken ya da kendinize

ve en yakınınızdakilere zarar verirken mi hayal ediyorsunuz?

Bunları yapabileceğinizden korkup önlemler mi alıyorsunuz? Ya

da bunlar aklınızdan geçtiği anda, o düşüncelerden kaçabilmek için çeşitli ritüeller mi geliştiriyorsunuz?

• Bu düşünce, imge ve dürtüler kimseye açamayacağınız kadar aykırı mı sizce? Ya da durumunuzu yakınlarınızla paylaşmak hiçbir şeyi değiştirmedi mi?

• Rahatsız edici bu düşünce, imge ve dürtülerinizi tehlikeli mi buluyorsunuz? Bu durumun eninde sonunda bir felaketle mi

sonuçlanacağına inanıyorsunuz?

• Sizce bu düşünce, dürtü ve imgelerinizden sorumlu musunuz?

• Bu düşünce, imge ve dürtüler sizi delirtebilir mi?

• Ne kadar kaçsanız, reddetseniz de zihninize tekrar tekrar gelen bu

düşünce ve imgelerden nasıl kurtulacağınızı bilemiyor musunuz?

Prof. Dr. M. Hakan Türkçapar’ın editörlüğünde hazırlanan Hayatı

Anlamak Serisi ’nin bu beşinci kitabında Prof. Dr. Kadir Özdel, insan

zihnine âdeta kendiliğinden gelen rahatsız edici düşüncelerin nasıl

obsesif kompulsif bozukluğa dönüştüğünü anlatıyor. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi`yi esas alarak hazırladığı değerlendirme anketleri

ve çözüm uygulamaları ile bu konuda kendi kendinize nasıl yardım

edebileceğinizi adım adım gösterirken, insanın en karanlık gizlerinden birini aydınlatıyor:

Zihniniz, zehirsiz de olsa yılanların dolandığı bir bahçeyse, o bahçede

nasıl sağlıklı yaşarsınız?

1971'de bir grup üniversite öğrencisi görünürde mahkumiyet psikolojisinin araştırıldığı bir deneye gönüllü olarak katıldı. Rasgele seçilmiş öğrencilerden bir kısmına gardiyan, bir kısmına da tutuklu rolü verildi. Stanford Üniversitesi Psikoloji Bölümü'nün bodrum katında oluşturulan yapay bir hapishanede rollerini oynamak üzere deneye dahil olan öğrenciler, deney başladıktan kısa süre sonra bambaşka bir gerçeklik algısıyla rollerini içselleştirdiler. Bundan sonra yaşananlar ise psikoloji tarihinde bir mihenk taşına dönüştü. Stanford Hapishane Deneyi olarak bilinen bu çalışmanın mimarı Prof. Philip Zimbardo, durumsal güçlere ve sosyal dinamiklere bağlı olarak insanların ansızın nasıl canavarlara dönüşebildiğini kanıtlamıştı.

Daha da önemlisi, Stanford Hapishane Deneyi'nin ortaya koyduğu bulgular insanlık suçlarının bazı dinamiklerini açıklamaya yardımcı oldu. Aynı şekilde bu deney, Ruanda'daki katliamlardan Irak savaşında ABD askerlerinin özellikle Ebu Gureyb Hapishanesi'ndeki insanlık dışı zulümlerine kadar tarihimizde kayıtlı ve ne yazık ki önlenemez bir şekilde devamı gelen insanlık suçlarını sosyal psikolojik yönden, yetkenin ve güç algısının insan tutum ve davranışlarına zararları açısından ele alınabilir bir analiz seviyesine taşıdı.
"İyi" insanlara kötülük yaptıran şey nedir? Philip Zimbardo Şeytan Etkisi ile okuru bir yolculuğa çıkartıyor ve bu sorunun cevabını okurla birlikte bulmaya çalışıyor.

Filmleri çekilen, belgesellere konu olan, esinlenilerek romanlar yazılan Stanford Hapishane Deneyi'ni ve genel anlamda "kötülüğün psikolojisini" ele alan Şeytan Etkisi'ni okurken insanların nasıl başkalaşım geçirdiklerine tanıklık edecek, sizin de aslında o insanlardan farklı olmadığınızı düşündükçe tedirgin olacaksınız.