Ferhat ile Şirin

Ferhat ile Şirin

Ferhat ile Şirin’in Anadolu, Azerbaycan ve Orta Asya rivayetlerindeki olay örgüsü ve motiflerinin karşılaştırmalı bir incelemesine dayanan elinizdeki çalışmada, bu klasik hikâyenin kaynağı ve yayılması ele alınarak; konusu, teşekkülü, klasik edebiyatla ilişkisi, gelenek içindeki yeri üzerinde durulmuş; modern ve geleneksel sanatlardaki yansımalarına da dikkat çekilmiştir. Kökleri, Sasanî hükümdarı Hüsrev Perviz’in maceralı hayatının bir cüzü olarak ortaya çıktığı 6. ve 7. asırlara kadar inen, halk muhayyilesinde geniş bir yer bulup cönklere geçmiş, âşıklar tarafından tasnif edilip hikâye repertuvarlarına alınmış; yazma, taşbaskı ve matbu kitaplar yoluyla asırlardan beri takip edilegelen Ferhat ile Şirin, şüphesiz en tesirli hâline Azerbaycan Türk edebiyatı sahasında büyük şair Genceli Nizamî eliyle ulaşmıştır. Anlatının Orta Asya’daki macerasında ise Ali Şir Nevâî’nin mesnevîsi etkilidir. Anadolu sahasına ait bir yazma, bir taşbaskısı, Azerbaycan sahasından Âşık Ali’ye ait bir tasnif, Radloff tarafından Tarançı Türklerinden elde edilen bir derleme, Sivas anlatması ve Behçet Mahir anlatması olarak başlıklandırılan iki sözlü anlatının da eklendiği kitap, tarihî süreçte alışveriş içinde olduğumuz komşu kültürlerdeki yayılma ve yansımalarıyla daha geniş ölçekte ele alınması gereken hikâyeye dair araştırmaların ilk ayağı sayılabilecek önemli bir deneme olarak ortaya konulmuştur.