Günümüzde artık bütün dünyada egemenliğini kurmuş olan neoliberal kapitalizmin yandaşlarına göre, yoksulların içinde bulundukları sefaletten kurtulmaları için zenginlerin daha zengin olması, daha az vergi vermesi gerekir çünkü bu durum hepimizin çıkarınadır. Ne var ki genelde kabul gören bu yaklaşım gündelik deneyimlerimizle, bol miktardaki araştırma sonuçlarıyla, aslında mantıkla hiçbir şekilde uyuşmuyor. Somut kanıtlar ile popüler inanışlar arasındaki bu tuhaf uyumsuzluk üzerine biraz durup düşününce akla şu soru geliyor: Aksine onca kanıt ve olguya rağmen bu görüşler nasıl oluyor da bu kadar yaygın ve dirençli kalabiliyor?

İşin daha garip, belki de daha vahim yanı ise şudur: Eğer tarihte daha önce eşine rastlamadığımız, kabul edilmesi imkânsız ama yine de hızla büyüyen mevcut toplumsal eşitsizliğin ve zenginlerle toplumun geri kalanı arasındaki hızla derinleşen uçurumun savunulmasında rol oynamamış olsaydı, bu yaklaşımların bir gün dahi ayakta kalması mümkün olmazdı. Demek ki dünya çapında büyük bir ahlaki krizin içindeyiz. Halbuki liberal kapitalizmin en büyük düşünürü Adam Smith daha 18. yüzyılda şöyle diyordu: “Zengin ve güçlü olanlara hayranlık duyup onlara neredeyse taparken, fakir ve muhtaç durumdakileri hor görme veya en azından görmezden gelme eğilimi ahlak anlayışımızı çökerten en büyük ve en yaygın nedendir.”

Dünyanın önde gelen toplumsal düşünürlerinden Zygmunt Bauman’ın kaleme aldığı bu kısa kitap, işte bu gibi sorulara yanıt arıyor. Bauman, söz konusu görüşlerin dayandığı ve üzerinde uzun uzadıya düşünülmemiş varsayımların ve inanışların listesini sıralıyor ve tek tek ele alarak onların nasıl da yanıltıcı ve aldatıcı olduklarını gösteriyor.

Kısmen deneme yazarı, kısmen borsacı ve yatırımcı kimliğine sahip Lübnan doğumlu Taleb (kendisini bir Osmanlı vatandaşı olarak tanımlıyor) yaşamını talih, belirsizlik, olasılık ve bilgi konularına adamış bir düşünür. Kendi hesabına döviz, türev alım satımı yapmaktan, Chicago borsasında bir Wall Street firmaları hesabına işlem yapmaya ve New York Üniversitesi Matematik Bilimler Enstitüsü’nde "olasılık teorisinin risk yönetimine uygulanması" üzerine ders vermeye kadar çok yönlü bir kariyere sahip. Gündemdeki (yetersiz teminatlı mortgage kredilerinin geri dönmemesi sonucu çıkan ve birçok büyük finans kuruluşunun batmasına neden olan) "subprime" kriziyle birlikte, 1987’te New York Borsası’nın çöküşünü de önceden tahmin eden ve 11 Eylül 2001’deki saldırı benzeri bir olayın olasılığını bir hafta önceki bir makalesinde tartışan Taleb’in (Rastlantısalığa Aldanmak) başlıklı ilk kitabıyla bu son yapıtı her iki kitabı da 27 dile çevrilmiş ve New York Times ‘ın çok satanlar listesinde uzun bir süre kalmıştır. Garanti Bankası Masters Özel Bankacılık Birimi’nin davetlisi olarak geçtiğimiz günlerde İstanbul’da finans çevrelerinden ve basından 400 kadar dinleyici önünde bir konuşma yapan Taleb hakkında dünya basınında hayli yazılıp çizildi, Türkiye’de de aynısı olacağı benziyor. Kısaca , "Siyah Kuğu" deyimiyle; olması ihtimal dışı görülen, fakat vuku bulduğunda etkisi çok büyük olan ve bir kez gerçekleştikten sonra, onu daha az rastlantısal kılacak bir açıklama uydurduğumuz olaylar kastedilmektedir. Siyaset ve ekonomi tarihinde olsun, bilim ve teknoloji tarihinde olsun, arkasında iz bırakan hemen hemen tüm olayların birer "Siyah Kuğu" olduğunu hatırlatan yazar, özellikle hayatını riskleri hesaplayarak kazanan insanlara çok önemli bir yeni bakış açısı sunuyor.