Ketebe Yayınları – Delilik Ülkesinden Notlar

Bu rastlantısal izlenimlerde, rastlantısal olma dışında başka bir arzu taşımadan, kurgusal otobiyografimi, yaşamsız tarihimi, kayıtsızca aktarıyorum. Bunlar benim İtiraflarım...
Lizbon’da bir şirkette muhasebe yardımcısı olarak çalışan Bernardo Soares yaşamının büyük bölümünü kiralık odasıyla kasvetli işyeri arasında geçirir. Gün boyunca kendini bir hiç olarak hissettiği beniyle ancak gece olunca bir araya gelmektedir. Bu aslında belirsizliklerle dolu, kendinden taşarak insan varoluşunu sorgulayan bir karşı karşıya geliştir. Sessiz odasında, eskiden beri olduğu ve gelecekte de olacağı gibi yalnızlık, iç sıkışıklığı ve kederle yazar.
Muhasebe yardımcısı Bernardo Soares’in düşlerdeki gece yolculuğunu kâğıda döken Huzursuzluğun Kitabı, Portekiz dilinin büyük şairi Fernando Pessoa’nın bugün neredeyse onun kadar nam sahibi sandukasında bulunmuştur. Olağanüstü birikimi ve edebi derinliği ölümünden çok sonra kabul görmüş olan yazarın ardında bıraktığı binlerce el yazması belge arasında öne çıkan Huzursuzluğun Kitabı, esasen nevi şahsına münhasır bir otobiyografik romandır. Pessoa yalnızlıklar, çaresizlikler, pişmanlıklar ve acı veren mutluluklarla örülü yaşamını, günce, anlatı ve deneme gibi türlerin olanaklarından yararlanarak, yer yer aforizma biçiminde alımlanacak çarpıcı ifadelerle ve günün birinde okunacağı ve takdir edileceği umuduyla kaleme alır.

Kıskançlık, Fransız yazar Marcel Proust’un edebiyat tarihine damgasını vuran Kayıp Zamanın İzinde adlı yedi ciltten oluşan nehir romanının beşinci cildi Mahpus’tan seçtiğimiz çok çarpıcı bir bölüm.

Fonunda, aristokrasinin çöküşü ve orta sınıfın yükselişi dönemine denk gelen Üçüncü Cumhuriyet yönetimi altında gerçekleşen büyük toplumsal değişimlerin yer aldığı romanın bu bölümü, kıskançlık duygusunun en karanlık yanlarını ve yıkıcı etkilerini ustalıkla ele aldığı satırlarıyla bütünden farklılaşıyor.

Yazar olmak isteyen Marcel âşık olduğu Albertine’in kendisinin Paris’teki burjuva evine taşınmasını sağlamış ancak kendisi de arzunun ve kıskançlığın pençesine düşmüştür. Neden sürekli birbirimizi sınama ve sahiplenme eğiliminde oluruz, kıskançlık ölümden bile güçlü müdür gibi sorulara yanıt arayan Kıskançlık, Proust’un derin psikolojik gözlemlerine, zengin betimlemelerine aşina olanlar için bir hatırlatma, yeni başlayacak olanlar içinse tadımlık.

Savaşçılar, demokratlar, politikacılar, köleler, devrimciler, bilim insanları, kilise adamları, feministler, askerler, aktivistler… Kısaca kuralları yıkmayı düşünen ve bunun için harekete geçen birçok kişi tarafından binlerce yıldır yürütülen özgürlük savaşı, her daim insanların içindeki mücadele ruhunu uyandırdı.   Bu hareketli anlatı; Spartaküs, Boudica, Gandhi, Martin Luther King, Nelson Mandela, Aung San Suu Kyi gibi bilinen isimlerin yanı sıra inançları için kazıklarda yakılırken ilahi söyleyenlerin, kadınlara oy hakkı için kendini korkuluklara bağlayanların, kimse cüret edemezken Nazizme karşı çıkanların, özgürlük için insanlara “kan, ter ve gözyaşı” akıtmaya ilham verenlerin, Sovyet Kızıl Ordusu’na karşı sokaklara çıkanların, ellerinde sadece alışveriş torbalarıyla Pekin’de tankları durduranların, demokrasi kampanyası için tüfeklere göğüs gerenlerin ve o zamanda veya bu zamanda özgürlük uğruna her şeyini riske atan isimsiz kadın ve erkeklerin hikâyelerini ele alıyor. Marcus Ferrar’ın Özgürlük Savaşçıları ’nda anlattığı bu mücadeleler, Yunanistan kıyılarından başlayıp Avrupa, Amerika, Afrika ve Asya’yla devam ederek Ukrayna’nın derinliklerinde sona erip geleceğe doğru ilerliyor.